این اختلال‌های شامل اسکیزوفرنی‌، اختلال اسکیزوتایپال،اختلال‌های هذیانی پایدار، ‌اختلال هذیانی القایی ودیگر اختلال‌های سایکوتیک غیرعضوی است .

شکایات منجربه مراجعه
بیماران ممکن است با شکایات زیر مراجعه کنند:
مشکلاتی در تفکر یا تمرکز حواس
شنیدن صداهایی
عقاید عجیب وغریب
شکایات جسمی عجیب وغریب
مشکلات یا سوال‌هایی درمورد داروهای ضدروان‌پریشی
خانواده‌ها ممکن است به علت فقدان عواطف (apathy)،گوشه نشینی، عدم رعایت بهداشت، یارفتار عجیب درصدد یافتن کمک برآیند.
• مشکلاتی درارتباط با تحصیل یا شغل ممکن است مطرح باشند.
نماهای تشخیصی

مشکلات مزمن:
- دوری گزیدن از اجتماع
- علاقه یاانگیزه کم یا بی‌توجهی به سرووضع خود
- تفکرمختل – منعکس شده در کلام عجیب یا ازهم گسیخته

دوره‌های پریودیک:
توهم – ادراکات غلط یا تخیلی (نظیر شنیدن صداهایی)
هذیان – عقاید محکمی که آشکارا نادرست می‌باشند(نظیر این‌که بیمار با خانواده سلطنتی مرتبط است، از تلویزیون پیام‌هایی دریافت می دارد، تحت تعقیب یا گزندقراردارد.)
رفتارهای عجیب وغریب
برآشفتگی یابی قراری
تشخیص افتراقی
درصورتی‌که علایم افسردگی بارز ‌باشند(خلق پایین یا افسرده، بدبینی، عقاید گناه) به بخش مربوط به افسردگی F32 مراجعه کنید.
در صورتی‌که علایم مانیا (تهییج، خلق بالا، خودبزرگ بینی) بارز ‌باشند، به بخش مربوط به اختلال دو قطبیF31 مراجعه کنید.
مسمومیت مزمن یابازگیری از الکل یا مواد دیگر( محرک‌ها،‌توهم زاها) می‌توانند سبب علایم سایکوتیک شوند. به بخش مربوط به اختلال‌های مصرف الکلF10  واختلال‌های مصرف موادF11  رجوع شود. البته بیماران مبتلا به سایکوز مزمن نیز ممکن است خود از مواد مخدر یا الکل نیز استفاده کنند. 
 
اطلاعات مورد نیاز برای بیمار وخانواده
۱) برآشفتگی (agitation ) و رفتار عجیب از علایم بیماری روانی است .
۲) علایم ممکن است درطول زمان ظاهرشده وازبین بروند.
۳) درمان دارویی رکن اصلی درمان این اختلال‌های است .چنین درمانی هم  از مشکلات فعلی می‌کاهد وهم میزان عودراکم می‌کند.
۴) شرایط زندگی باثبات (مسکن ودرآمد) پیش نیاز بازتوانی موثراست .

مشاوره با بیمار وخانواده
۱) امنیت بیمار وخانواده اورا ارزیابی ونسبت به تضمین آن اقدام کنید(مقصود پیش‌گیری از خطرات احتمالی ناشی از بیماری است).
۲)  باتفکر سایکوتیک به مجادله نپردازید. می‌توانید با عقاید بیمار مخالفت کنید، اما نباید سعی در متقاعد ساختن وی کنید.
۳) از مقابله یا انتقاد بپرهیزید. مگر در مواردی‌که به جهت رفتار مضر یا مخرب بیمار لازم باشد.
۴) توقعات غیر معمول وبیش از توانایی از بیمار مضر است، اماباید به بیماران اجازه داد تا در بالاترین سطح توانایی خود به کاریا دیگر فعالیت‌های روزمره بپردازند.
۵) به توضیح این مطلب بپردازیدکه داروها از عود بیماری جلوگیری می‌کنند.
۶) عوارض دارویی را برای بیمار وخانواده وی توضیح دهید.

درمان دارویی
۱) داروهای آنتی سایکوتیک از برآشفتگی، توهم وهذیان میکاهند(برای مثال هالوپریدول به مقدار ۵-۲ میلی گرم تا سقف سه باردر روز یا کلروپرومازین به میزان ۲۰۰-۱۰۰ میلی گرم تا سقف سه بارروزانه ). مقدار مصرف باید حداقلی باشدکه موجب تسکین علایم می‌شود. اما برخی بیماران ممکن است نیاز به مقادیر بیش‌تر داشته باشند.
۲) تا زمانی‌که علایم وجوددارند، داروهای آنتی سایکوتیک راادامه دهید. ادامه درمان به مدت حداقل ۶ ماه، بیش‌تر می‌تواند درکاستن از خطر عود موثر واقع شوند.
۳) درصورتی‌که داروی آنتی سایکوتیک تزریقی طویل الاثر در دسترس باشد، ‌می‌تواند خطر علایم عودکننده را کاهش دهد.
۴) اثرات جانبی حرکتی (سفتی عضلانی، لرزش،اسپاسمهای عضلانی) می‌تواند رخ دهد ودراین صورت چنین حالاتی را باید باداروهای ضدپارکینسون درمان کرد(برای مثال با بایپریدین ۱میلی گرم تا سقف سه باردر روز).

مشاوره با متخصص
۱)درصورت امکان، برای کلیه موارد جدیداختلال روان‌پریشی مشاوره رامدنظر قرار دهید.
۲) افسردگی ومانیا که همراه با علایم روان‌پریشی بروز می‌کند، ممکن است به درمان دیگری نیاز داشته باشند.درصورت امکان، جهت مشخص کردن تشخیص وشروع بهترین درمان مشاوره را مدنظر قرار دهید.
۳) برآشفتگی که برای بیمار،‌خانواده یا اجتماع مخاطره آمیز باشد،  نیازمند بستری کردن دربیمارستان یا نظارت نزدیک است.
۴) هنگام بروز عوارض شدید دارویی از نوع حرکتی مشاوره رامدنظر قرار دهید.
۵) درصورتی‌که بیمار در درمان همکاری نمی‌کند،‌عوارض جانبی مشکل ساز وجودداشته یا امکان درمان در منزل به هر شکل وجود دارد.

منبع : پزشکان بدون مرز