گفت‌وگو و ارتباط كلامي از ويژگي‌هاي خاص انسان‌هاست. افراد به ‌وسيله صحبت كردن، نگرش‌هاي خود را درباره خويش، ديگران، مسايل فرعي و اصلي به هم انتقال مي‌دهند. گوش دادن، ابراز احساسات، بازخورد گرفتن و دادن نيز جزو اصلي مهارت‌هاي گفت‌وگو به خصوص در زندگي مشترك است.
سلامت نیوز :گفت‌وگو و ارتباط كلامي از ويژگي‌هاي خاص انسان‌هاست. افراد به ‌وسيله صحبت كردن، نگرش‌هاي خود را درباره خويش، ديگران، مسايل فرعي و اصلي به هم انتقال مي‌دهند. گوش دادن، ابراز احساسات، بازخورد گرفتن و دادن نيز جزو اصلي مهارت‌هاي گفت‌وگو به خصوص در زندگي مشترك است. اهميت گفت‌وگو در زندگي زناشويي به حدي است كه روان‌شناسان اين مولفه را به تنهايي، امر تعيين‌كننده ميزان خوشبختي و رضايت زوجين از زندگي مي‌دانند و نبود گفت‌وگو و حاكم شدن سكوت را نيز از عوامل تهديد‌كننده زندگي مشترك برمي‌شمارند.

 زن و شوهر در قالب گفت‌وگو شادي و نارحتي خود را بروز مي‌دهند، نقطه‌هاي مبهم و كور زندگي‌شان را روشن مي‌سازند، اما خيلي از زوج‌ها نمي‌دانند كه گفت‌وگو در زندگي از مهارت‌هايي است كه بايد آموزش ديده باشند؛ چرا كه مشكلات بسياري ممكن است در قالب گفت‌وگو پيش‌ آيد كه اگر به ‌طرز صحيحي هدايت نشود، سرآغاز مسايل جدي در زندگي زناشويي مي‌شود. مهارت صحبت كردن و گوش دادن صحيح منجر مي‌شود كه گفت‌وگو براي دو طرف رضايت‌بخش بوده و نتايج سودمندي را در برداشته باشد.

در زمينه گفت‌وگوي صحيح و مهارت‌هاي آن با ليلا چراغ‌ملايي، كارشناس ارشد روان‌شناسي عمومي مصاحبه‌اي كرده‌ايم كه در زير مي‌خوانيد:

چراغ‌ملايي از گفت‌وگو به ‌عنوان كليد حل بسياري از مشكلات زناشويي ياد مي‌كند و معتقد است:
اولين نكته‌اي كه هر زوج مخصوصا زوج‌هاي جوان بايد به آن توجه داشته باشند، اين است كه زن و مرد دنياي كاملا متفاوتي دارند، چه از نظر جسمي و چه از نظر روحي. براي مثال زنان جزيي‌نگر هستند و توجه به جزييات براي آنها از اهميت زيادي برخوردار است، در حالي كه مردان كلي‌نگرند و ديدن جزييات برايشان مشكل است يا اينكه زن‌ها از احساسات و عواطف قوي‌تري نسبت به مردان برخوردارند و ساير ويژگي‌ها. اگرچه در نگاه اول به نظر مي‌رسد كه ارتباط بين دو جنس مخالف با ويژگي‌هاي متفاوت مشكل است، اما اين دو موجود تكميل‌كننده يكديگرند و دريچه ارتباط بين آنها گفت‌وگو است. او اظهار مي‌دارد كه اگر زوجين از كليد گفت‌وگو در زندگي‌شان استفاده كنند، درباره خودشان، ديگران، مسايل و مشكلات با هم گفت‌وگو كرده و بسياري از مشكلاتي كه حل نشدني به نظر مي‌رسند را حل خواهند كرد.

او در پاسخ به اينكه چرا اغلب گفت‌وگو‌ها در زندگي مشترك منجر به مشاجره مي‌شود، گفت: «گفت‌وگو داراي دو جز؛ حرف زدن و گوش كردن است. به منظور داشتن يك گفت‌وگوي دو طرفه سالم بايد علاوه بر اينكه صحيح و اصولي صحبت كنيم، صحيح و اصولي نيز گوش دهيم. معمولا موضوعات حساس و پرتنش مانع از اين مي‌شوند كه ما به‌ طور كامل‌ به صحبت‌هاي طرف مقابل‌مان گوش دهيم و اغلب اوقات هنگامي كه همسرمان در حال صحبت كردن است ما در حال مرور ذهني حرف‌هاي بعدي خود بوده و توجه ناقصي نشان مي‌دهيم يا اگر گوش مي‌دهيم به دنبال قضاوت كردن در مورد گفته‌هايش هستيم و همين امر، گفت‌وگوي زن و شوهر را نيمه تمام گذاشته و آن را تبديل به مشاجره و دعوا مي‌كند.»
چگونه مهارت درست صحبت كردن را كسب كنيم

اين روان‌شناس، صحيح صحبت كردن را از مهارت‌هاي زندگي برمي‌شمارد و بيان مي‌دارد براي دستيابي به مهارت صحيح حرف‌زدن بايد به چندين نكته توجه كرد:
1- از طرف خودتان حرف بزنيد و از ضماير شخصی من، مرا، مال من استفاده كنيد وقتي از طرف خودتان حرف مي‌زنيد، نشان مي‌دهيد كه مسووليت آنچه را مي‌گوييد، مي‌پذيريد.
2- اطلاعات حسي خود را توصيف كنيد. به منظور اينكه همسرتان بهتر بتواند شرايط شما را درك كند، درباره آنچه از دنياي بيرون مي‌بينيد صحبت كنيد، تا بتوانيد شرايط روحي و جسمي خود را براي همسرتان قابل لمس و درك كنيد.
3- افكارتان را بيان كنيد. بيان افكار به معني گفتن افكار، اعتقادات، تعابير، تفاسير و انتظارات شماست. انتظار نداشته باشيد تا در زمينه افكارتان، همسرتان قادر باشد ذهن شما را بخواند.
4- احساسات خود را در ميان بگذاريد. در ميان گذاشتن احساسات يعني عواطف و هيجان‌هاي خود را به‌طور مستقيم بيان كنيد. معمولا در زندگي زناشويي احساس از طريق رفتار غيركلامي بيان مي‌شود. نظير خريدن يك هديه، خنديدن، گريستن و... اما ابراز كلامي احساسات در اين زمينه تاثير بسزايي دارد چرا كه طرف مقابل‌تان متوجه دليل ناراحتي يا شادي شما مي‌شود.
5- خواسته‌هايتان را بيان كنيد: اغلب در زندگي زناشويي خواسته‌هاي زوجين در پس لغات مبهم، نيش، كنايه و اشاره‌هايي كه فقط براي خود گوينده قابل فهم است، مطرح مي‌شود و اين خود آغاز ناراحتي و احساس عدم درك متقابل بين زوجين است. بيان مستقيم خواسته‌هايتان باعث مي‌شود كه طرف مقابل دقيقا درك كند شما چه مي‌خواهيد و چه قصدي داريد.
براي داشتن گفت‌وگو دو طرف سالم بايد خوب گوش دادن را نيز بدانيم

چراغ‌ملايي معتقد است كه فقط دانستن مهارت صحيح صحبت كردن كافي نيست؛ چرا كه زوجين بايد مهارت‌هاي گوش دادن را نيز فرار گيرند ولي، پنج مهارت اصلي خوب گوش دادن را برمي‌شمارد:
1- توجه كردن: با جان و دل به صحبت‌هاي همسرتان گوش دهيد: اگر نشسته صحبت مي‌كند، بنشنيد، اگر ايستاده است، بايستيد، رفتارهاي غيركلامي وي را به دقت در نظر بگيريد. هر گونه فعاليتي را كه موجب حواس‌پرتي مي‌شود، كنار بگذاريد و به چشمان وي مستقيم نگاه كنيد.
2- اشاره كردن: اشاره كردن به معناي فهماندن اين است كه شما در حال گوش دادن فعال صحبت‌هاي همسرتان هستيد. اشاره كردن، پاسخي زباني و عملي است كه شخص را آگاه مي‌سازد كه همراه او هستيد كه از تكان دادن سر تاييد كلامي را در برمي‌گيرد و نشان مي‌دهد كه شما بيانات همسرتان را با دقت پي‌گيري مي‌كنيد.
3- وي را به دادن اطلاعات بيشتري دعوت كنيد: از جملاتي نظير «درباره اين موضوع بيشتر برايم بگو»، «دلم مي‌خواهد بيشتر بدانم»، «نكته‌اي هست كه نگفته باشي»
4- براي اطمينان از صحت مطالب، گفته‌هاي همسرتان را خلاصه كنيد: خلاصه كردن باعث مي‌شود كه هم شما را مطمئن سازد كه حرف‌هاي همسرتان را درست متوجه شده‌ايد و هم وي را مطمئن مي‌سازد كه شما به خوبي صحبت‌هايش را گوش داده‌ايد و وي را فهميده‌ايد.
5- سوال‌هایي باز بپرسيد: اگر بعداز طي مراحل بالا، هنوز هم خواستار اطلاعات اضافي خاصي هستيد با صراحت كامل سوال بپرسيد. نگذاريد نقطه مبهمي در بحث مربوطه وجود داشته باشد.
اين كارشناس ارشد اظهار داشت: «گوش دادن فعال و گفت‌وگوي سالم ميان زن‌وشوهر رشته‌هاي محبت بين آنها را محكم‌تر مي‌سازد و اگر بدون قضاوت با يكديگر صحبت كنند، مي‌توانند تصميم‌هاي مشترك كه حاوي منافع مشتركي هست را بگيرند.»

منبع : روزنامه شرق